Czytając relacje ludzi pasjonujących się dokładnie tym samym, co my, czyli podróżami; odnosi się wrażenie, że jest to bardzo proste. "Kupiliśmy, zapłaciliśmy, pojechaliśmy" - to główne słowa, jakie padają w relacjach. My "uprawiamy" inna turystykę. Preferujemy własny środek transportu. Pokonać odległość kilku tysięcy km samolotem nie jest tym samym, co pokonać taki dystans "własnymi czterema kółkami - fiatem cinquecento", po drodze mając wiele nieoczekiwanych zdarzeń. 

       Nieliczni podejmują próbę sprawdzenia siebie, ale i możliwości technicznych swojego samochodu, nie mając żadnych gwarancji na sukces wyprawy. Jedna poważna awaria samochodu może zniweczyć wszelkie plany. Jednak podróż samochodem gwarantuje nieograniczoną mobilność, a tym samym niezależność. Pozwala zobaczyć więcej i dotrzeć tam, gdzie docierają nieliczni.

       Radą i pomocą służył nam Pan Wojciech Majewski redaktor programu Speed 2 w TVP3, który od samego początku wierzył w powodzenie ekspedycji.

       Trasa: Ukraina, Rosja, przejazd przez cały Kazachstan.

       To miała być pierwsza wyprawa w rejon Azji Centralnej tak małym samochodem, w dodatku osobowym, najzwyklejszym fiatem cinquecento. Jej cel to przede wszystkim zapoznanie się z niekonwencjonalnymi miejscami i ciągle jeszcze mało rozpowszechnioną w Polsce kulturą krajów azjatyckich, a także promowaniem tego kontynentu, jako atrakcyjnego miejsca podroży. Sprawdzenie siebie i możliwości auta.

      Po przygotowaniu Fiata Cinquecento 900 zapadła decyzja: ruszamy 25 czerwca 2004 i tak się stało! Przed nami było ponad 15 tys. km do przejechania.

      Pierwsza granica była w Korczowej. Minęła szybko i bezstresowo. Na pytanie, dokąd jedziemy, padła odpowiedź - Kazachstan. Służby graniczne "popukały się w głowę" i życzyły szczęścia. Pierwsze problemy po 528 km zaczęły się z ukraińskim "DAI", czyli milicją drogową, której uparcie chcieliśmy uciec - skończyło się na życzliwej pogawędce i 20$ łapówki. Kolejne 300 km mijało na rozmowie, co czeka nas dalej. Nauczeni doświadczeniem z ubiegłorocznej wyprawy na Krym nie czekaliśmy zbyt długo. Zatrzymano nas w okolicy Umanu za wyprzedzanie na "linii ciągłej", bo na asfalcie była namalowana przerywana - kolejna łapówka 30 hrywien. Tutaj pojawiło się pierwsze zdenerwowanie, bo faktycznie linia na drodze była przerywana. Zrobiliśmy wywiad środowiskowy u miejscowych kierowców. Okazało się, że nagminne straszenie sądem jest czymś powszechnym na Ukrainie i nie należy się tym przejmować, a stawki łapówek w postaci 100 EUR, jakich żądają, należy ignorować. Przyjęta stawka to 10-15 hrywien i tego należy się trzymać. Receptą na ukraińskie "DAI" jest cierpliwość w myśl zasady: "Wy macie czas, to i my mamy czas".

Przed nami był odcinek drogi z Biełogorska na wybrzeże poprzez jedno z licznych pasm górskich Krymu. Zlekceważyliśmy znak zakazu przejazdu zgodnie z zasadą panującą w państwach wschodnich: "znakom nie bardzo można wierzyć". Zresztą miejscowi stwierdzili, iż znak należy ignorować i spokojnie jechać. To 48 km momentami bardzo krętą, szutrową drogą, pnącą się między licznymi szczytami. Drobne problemy sprawiały strumienie i przełomy, które przecinały trakt. Ale dzielnie stawiliśmy im czoła. Prędkość podróżna to ok. 15-20 km/h. Ale krajobraz i sam klimat tej trasy rekompensuje w zupełności słabe tempo jazdy.       Przejechaliśmy mierzeję zwaną Arbatskają Striełką. To jedna z najdłuższych przejezdnych mierzei w Europie. 140 km drogi okresowo zalewanej przez Morze Azowskie. Tempo jazdy na tym odcinku wynosiło jakieś 10 km na godzinę, momentami więcej. Samo przejechanie mierzei to tak naprawdę pierwsze wyzwanie dla nas i dla samochodu. Głębokie dziury, tarka przez wiele kilometrów, momentami głęboki piach. Mieliśmy wrażenie, że odkręci się nam każda śrubka w samochodzie (drgania).

Tutaj tak naprawdę zaczęła się nasza wyprawa. Przeszliśmy chrzest bojowy. Początek sprawdzianu możliwości naszych i samochodu. Po ok. 70 km coś zaczęło coś ocierać z tyłu auta. Okazało się, że to zderzak, który prawie zgubiliśmy. Szybka naprawa, humory dopisują, jedziemy dalej. Padło stwierdzenie, że to chyba najgorsza droga, po której przyszło nam jechać na tej wyprawie. Jak czas pokazał była to prawie "autostrada". Samochód spisywał się dzielnie, sygnalizując od czasu do czasu, że jednak nie jest pojazdem terenowym.

      Charakterystycznym elementem, który będzie nam towarzyszył wzdłuż drogi po azowskim wybrzeżu to liczne "Bazy Otdycha" w lepszym lub gorszym stanie. Są to miejsca odpoczynku robotników, dzieci, całych rodzin. Mnóstwo ludzi, dużo hałasu. Ale co ciekawe również duża dyscyplina: pobudka na gwizdek, odśpiewanie hymnu, ogólnie jak w wojsku. Wsiedliśmy w samochód i ruszyliśmy w stronę Rosji.

       Wjeżdżamy do Rosji - po 2797 km przejechanych przez Ukrainę i 18 kontrolach przez "wspaniałych" DAI.

      Granica Ukraińsko-Rosyjska to 8,5 h stresu. Począwszy od strony ukraińskiej, gdzie wszystko byłoby w porządku gdyby nie fakt, iż wiza tranzytowa w naszych paszportach opiewała na 3 dni. Pełni zaufania władzom ukraińskim na granicy polsko-ukraińskiej w Korczowej, zawierzyliśmy słowom celnika, który przekonał nas wręcz o tym, że wbija nam ośmiodniowy pobyt, a tak naprawdę wbił wizę na 3 dni. Pan Inspektor zacierał tylko ręce ze szczęścia, bo oznaczało to dla niego tylko jedno - KASĘ. Nie był zbyt skłonny do negocjacji, ciągle straszył, że nas zawróci. Nie docierały do niego żadne tłumaczenia, słuszne argumenty. To nauczyło nas jednego - nigdy nie ufać pogranicznikom i dokładnie sprawdzać każdą pieczątkę i informację. Tak pożegnała nas Ukraina. 

      Strona rosyjska przywitała nas dość miło. Mnóstwo dokumentów, które musieliśmy wypełnić - uwaga - w języku rosyjskim. Po opłaceniu ubezpieczenia OC na samochód tzw. "strachowki" 20$ (w zależności od mocy i pojemności silnika) i "wriemiennego wwozu" (tzn. że oprócz nas wjeżdża jeszcze nasz samochód) - 100 rubli (na każdej granicy inaczej, bo w drodze powrotnej płaciliśmy zaledwie 60 rubli). Tłumaczą to jako zabezpieczenie przed sprzedażą pojazdu w ich państwie. Aha bardzo ważne, na tranzyt przez Rosję (Białoruś również), Polacy nie potrzebują wiz - co było powodem 6 godzinnego postoju, ponieważ na 8 pograniczników ani jeden nie wiedział, czy potrzebujemy wizę tranzytową czy nie. To świadczy tylko o jednym - o braku kompetencji, ale i o częstotliwości w tym rejonie turystów polskich. Po kilkunastu telefonach do władz centralnych uznano wszem i wobec, że możemy jechać. 

       Szczęśliwi ale umęczeni przeżyciami ruszyliśmy na podbój Rosji. Pierwsze miasto to Rostov nad Donem (słynne z resztą z "Kryminalnej Rosji", tj. z "Wampira z Rostova") przywitało nas deszczem i niczym nie oznakowanymi dziurami w jezdni. W Wołgogradzie była "powtórka z rozrywki", znów deszcz i znów dziury z małą różnicą, tym razem można było swobodnie urwać koło (chwała czujności pilota wyprawy - Joli). Przed nami 425 km. Z uśmiechem na twarzy, ruszyliśmy w drogę, mijając pierwsze osady tatarskie w Szagan-Aman. Pogoda wyklarowała się, robiło się coraz cieplej, a już nad Wołgą w miejscowości Wierchnelebjaże okazało się, że deszcz nawet tam nie dotarł. Dojazd nad rzekę Wołgę był utrudniony. Należy być jednak wytrwałym bo "gra jest warta świeczki". Wołga jest bardzo rozległa, a jeszcze bardziej piękna. Rankiem obudził nas przyjemny kobiecy głos. Nieznajoma pani, jak się okazało przeprawiła się swoim samochodem przez te wertepy tylko po to, by przywieźć nam pieczywo, które upiekła w nocy. Po krótkiej rozmowie zaproponowała, że nas ugości w swoim domu. Mówiła, że u niej jest wszystko i prysznic i łóżko i Wołga też blisko.

      Z taką otwartością i życzliwością ludzką osobiście wcześniej się nigdy nie spotkaliśmy. Nalegała wręcz, tłumacząc, że będzie dla niej zaszczytem gościć Polaków. Słyszała od ludzi we wsi, że Polacy goszczą nad Wołgą i dlatego przyjechała. Jej intencje były tak szczere, że aż ciężko było odmówić.

      Kolejnym etapem naszej podróży był Astrachań - miasto słynące z najdroższego kawioru świata. Do Morza Kaspijskiego mieliśmy około 60 km, ale bez możliwości dojazdu, mogliśmy jedynie dopłynąć łódką. Ochoczo jeden z panów zdeklarował, że załatwi nam łódź. Wołga ma wiele rozlewisk, co uniemożliwia bezpośrednie dojechanie do wybrzeża Morza Kaspijskiego. Astrachań zwiedziliśmy dość szybko, głównie księgarnie, ponieważ nie mieliśmy jeszcze mapy Kazachstanu. Nikt jednak nie słyszał nawet o mapie Rosji, a co dopiero o Kazachstanu. Proponowano nam zakup szkolnej mapy na ścianę:-) Ruszyliśmy zatem w stronę granicy. Po drodze miejscowość Krasnyj Jar (przeprawa promowa) z dominującą tam już kazachską urodą wśród ludności.

      Odprawa po stronie rosyjskiej minęła bezproblemowo, kilka standardowych pytań, około godzina czasu i jedziemy. Granicy Kazachstanu nie widać. Po drodze kolejny prom - 30 rubli - i jest: Kazachstan. 5 km od strony rosyjskiej. Po stronie kazaskiej panowała iście rodzinna atmosfera. Sprawdzanie czy jest wiza, wypełnienie deklaracji celnej w języku polskim, angielskim lub rosyjskim, oczywiście czasowego wjazdu pojazdu itd. Atmosfera jest na tyle rozluźniona, że pogranicznicy proponują wódeczkę, papierosy. Wszystko byłoby w porządku gdyby nie upał 40st. C. I jednak te 4 godziny oczekiwania na pełnym słońcu. Ale wreszcie następuje miłe pożegnanie.

      Zaraz za granicą zatankowaliśmy paliwo - 93 oktany za około 1,79zł/litr. Przy takiej cenie paliwa aż miło się jeździ. Droga jest asfaltowa, w sumie nie najgorsza, co jakiś czas dziury, kolejny. Mijamy pierwsze wielbłądy wolno hasające po stepie. Momentami krajobraz prawdziwej pustyni, rozległe wydmy itd. Prędkość podróżna dochodzi do 100km/h. W Atyrau usiłujemy bezskutecznie kupić mapę Kazachstanu. Pytamy, jak dojechać nad Morze Kaspijskie, nikt nie wie, a odległość to ok. 40km ?!. Pytany taksówkarz mówi, że dojazd jest zakazany i wszystkie drogi są zamknięte. Trochę zdenerwowani i rozczarowani z niemałymi problemami opuszczamy miasto.

W miejscowości Makat spotkaliśmy polskich kierowców TIR-ów. Myśleli w pierwszej chwili, że Kazachowie ukradli Polakom samochód, ale gdy usłyszeli polską mowę wiedzieli już, że jesteśmy Polakami. Radość była wielka. Tomek odradził nam jechać do Aktau - jedynego miasta, gdzie jest dostęp do morza. To 800 km drogi, powiedział, która się kończy w tym mieście i nie można jechać dalej. Chłopaki poratowali nas bardzo dobrym Atlasem Drogowym - DZIĘKUJEMY!!! Dzięki temu atlasowi spokojnie jeździliśmy już po Kazachstanie i nie tylko.          Do Aktiubińska mieliśmy 586 km. Tomek stwierdził, że droga, która tam prowadzi jest w złym stanie. Ich kolega ten odcinek ciężarowym Kamazem jechał 11 dni. My, nie chcąc zawracać, podjęliśmy próbę przejechania tej drogi. Po wymianie numerów telefonów, życzeniach szczęścia ruszyliśmy dalej.

20 km asfaltu, a potem, no właśnie... a potem tylko step i to, co z drogi zostało. Z początku oszukiwaliśmy się, że tak beznadziejny stan będzie trwał może jakieś 100 km. Ale okazało się, że taka droga jest na całym odcinku. Jedzie się głównie stepem, kurz wchodzi w każdą szczelinę w samochodzie. Trzeba ograniczać przewietrzanie samochodu do minimum, ciężko jechać z otwartymi oknami. Jazda z prędkością 30, może 40 km/h, gdy równiejszy odcinek w przypływie odwagi nawet 100 km/h. Kilka, jak nie kilkanaście razy uderzyliśmy skrzynią biegów i miską olejową o podłoże. A to o jakiś kamień, a to o koleinę. Jeżeli jest już asfalt to koleina sięga bocznej szyby. Czegoś takiego jeszcze nie widzieliśmy. A narzekamy na stan polskich dróg.

      Następnego dnia dojechaliśmy do małego miasteczka Kagandasz na środku stepu. Dolaliśmy do baku paliwa 80 oktanowego. Samochód słabnie, silnik "dzwoni", czuć, że nie jedzie mu się najlepiej. Po ok. 7 godzinach wreszcie dotarliśmy do Aktiubińska, największego miasta zachodniego Kazachstanu. Stolica tego regionu jest ładna, widać, iż dba się o czystość. Dolewamy dobrego paliwa. Wyjazdem z miasta jesteśmy zachwyceni. Po 2 pasy w każdym kierunku, ale tylko do czasu. 40 km od miasta marzenie o asfalcie się kończy. Stan drogi stopniowo się pogarsza. Wjeżdżamy w step zastanawiając się, czy w ogóle jechać dalej. Spotykamy kierowców wiozących polskie Kamazy do Afganistanu. Co ciekawe Kamaz jest w Polsce tańszy niż w Rosji i opłaca się go przewieźć przez pół świata jeszcze z końcowym dużym zyskiem. Panowie mówią nam, iż nocą przez step lepiej nie jechać, szczególnie, że jest po deszczu. Czeka nas 360 km po stepie do Aralska. Podobno od tego miasta zaczyna się asfalt.

      Jest noc, godzina 0.33, 200 km od Aktiubińska. Do następnego miasta mamy ok. 150 km. I stało się - wjechaliśmy w błoto, którego nie zauważyliśmy. Samochód utopiony 4 kołami po przysłowiowe "ośki". Jola zachowuje spokój, Dominik może zdając sobie bardziej sprawę z sytuacji trochę się niepokoi. Przez 1,5 h próbujemy wypchnąć samochód. Kąpiemy się po kolana w błocie, podkładamy kamienie pod koła. Jola zauważyła światła samochodu. Biegnie na złamanie karku, gubiąc w błocie buty. Niestety, kierowca przestraszył się drobnej, ubłoconej kobiety i nie zatrzymał się. Zrezygnowani postanawiamy poczekać do rana. Jest zimno, marzniemy, a samochód coraz bardziej grzęźnie. Po godzinie pada okrzyk: "światła! Ciężarówka!. Biegniemy oboje. Trzymając się za ręce tarasujemy przejazd. Kierowca staje, pyta, co jest grane. Opisujemy po rosyjsku sytuację. Mężczyzna postanawia nam pomóc. Jednocześnie uspokaja nas, twierdząc, iż takie sytuacje w Kazachstanie to normalne, a on tak już wypycha samochody od 30 lat. Po 2 godzinach walki z błotem i samochodem udaje się nam go wypchnąć na suchy teren. Iwan, bo tak miał na imię nasz wybawca, cieszy się razem z nami. Podziękowaniom nie ma końca. Radzi żebyśmy raczej poszli spać, a jazdę zostawili na dzień. Tak robimy. Ruch w tamtej okolicy to średnio 1 ciężarówka na 2 dni. Ale mieliśmy szczęście!

      Rano obudził nas deszcz. Szybko przyrządzamy śniadanie i w drogę. I tu zaczynają się kolejne problemy. Po dwóch obrotach samochodu o 180st. na stepie przy prędkości 40 km/h, stwierdzamy, iż jazda po nim jest niemożliwa. Wjeżdżamy na drogę, która przypomina rozjeżdżone błoto. Samochód jedzie bokiem. Przednie koła cały czas w lekkim poślizgu. Ściąga nas w rów głęboki na jakieś 5 m. Spoceni walczymy z nawierzchnią. Po 3 godzinach takiej jazdy, a raczej ciężkiej pracy fizycznej i umysłowej, pojawia się coś, co przypomina asfalt. Są to wielkie łupane kamienie zalane smołą. Jak się okaże, tak tutaj wygląda większość dróg. Nawierzchnia bardzo nierówna, ale po tym po czym jechaliśmy wcześniej, to dla nas "autostrada równa jak stół". Zwracamy na siebie uwagę. Samochód wygląda jakby uczestniczył w rajdzie Safari. Spod warstwy błota nie widać jaki ma kolor. Prędkość rośnie do ok. 130 km/h. Kamień rozbija prawy reflektor.

       Kolejnego dnia mijamy Bajkonur. Stamtąd startują rosyjskie rakiety. Podobno po starcie zawsze jest słaba pogoda i burze piaskowe. Zrobiliśmy zdjęcia z oddali. Nie można bliżej podjechać ze względu na strefę wojskową.

Po drodze spotkalismy obładowanego motocyklistę na brytyjskich tablicach. Zatrzymujemy się. Krótka rozmowa Joli po angielsku. Chłopak na motorze Honda Africa Twin 750 to Malcolm, który już 4 miesiące jest w podróży, a jedzie z Londynu do Mongolii. Proponujemy wspólne obozowisko. Mal zgadza się z radością. Widać, że potrzebuje kontaktu z kimś, z kim może porozmawiać w swoim języku. Nie mówi ani słowa po rosyjsku. Okazało się, że Mal jechał dokładnie tą samą drogą co my. Również miał duże problemy z przejazdem. Jakby nie było jego motocykl ważył z bagażem ok. 300kg. Było zresztą widać, iż motocykl też czuje trudy wyprawy.        W Turkestan myjemy samochód, który odzyskuje jako taki wygląd. Z dobrymi humorami mijamy Szymkent, w którym jemy obiad.       Postanawiamy udać się nad jezioro Balchasz, ale dopiero dnia następnego z powodu zbliżającej się nocy. Namiot rozkładamy nad potokiem przed Taraz. Widok jest niesamowity, uczucie również. Tutaj prawie 40 st., a w oddali na południu 5-cio tysięczniki z ośnieżonymi szczytami.

        Wstaliśmy wcześnie rano, strasznie gorąco, a przed nami droga przez pustynię ok. 200 km, Temperatura dochodzi do 50 st. Celsjusza. Wentylowanie samochodu nic nie daje. Przy takiej temperaturze wybucha pianka do golenia. Przynajmniej droga jest całkiem dobra. Samochód troszkę słabnie od gorącego rozrzedzonego powietrza. Wczesnym wieczorem trafiliśmy nad Balchasz. Największe jezioro Kazachstanu. Jesteśmy rozczarowani. Linia brzegowa jest skalista, a zejście do wody zarośnięte przeróżną roślinnością. Nie zastanawiając się długo, postanowiliśmy jechać do Ałma Aty. To jakieś 270 km. Droga po której jedziemy jest super. Budowali ją Niemcy i widać, że jest to najlepsza droga w Kazachstanie na odcinku z Ałma Aty do Pietropawłowska blisko granicy z Rosją. Po drodze przepala się bezpiecznik prawego światła, jedziemy o jednym. Usterki nie da się wyeliminować ze względu na komary i inne krwiopijne owady. Do Ałma Aty mamy zaledwie 70 km.

        Rano wjechaliśmy do miasta. Bardzo zatłoczone, mnóstwo trąbiących samochodów. Ałma Ata charakteryzuje się niską zabudową. Udajemy się do Medeo, miejsca odpoczynku ludzi z Ałma Aty i okolic. Mijamy najbogatszą dzielnicę miasta. Dominują bardzo drogie samochody i rozległe posiadłości. Medeo to centrum sportowo-wypoczynkowe położone 1600 m n.p.m.. Na miejscu czekają baseny, stadion, lodowisko, wyciągi krzesełkowe, liczne górskie trasy. Widoki są niesamowite.

        Czekamy na Mal'a, z którym umówiliśmy się telefonicznie. Razem udajemy się nad Kapciagajskoje jezioro 60 km od miasta. Woda jest krystalicznie czysta. Tylko jak zwykle na brzegu mnóstwo śmieci pozostawionych przez Kazachów. Godzina sprzątania i już jest miło. To miał być dzień zasłużonego odpoczynku. Jak się okazało było całkiem odwrotnie. Wybraliśmy się na zakupy, po produkty na śniadanie. Mal został, pilnując przybytku. W założeniu miało to trwać 30 minut. Zatrzymała nas milicja. Myślimy sobie: rutynowa kontrola jakich przeżyliśmy wiele. Ale dwóch panów, jeden z drogówki, drugi z emigracyjnej milicji żądają dokumentów jakich my nie posiadamy. Mianowicie: ubezpieczenia na samochód (obowiązkowe - teraz wiemy) i rejestracji w firmie, która nas zaprosiła i widnieje na wizie (zarejestrować trzeba się do 5 dni od wjechania do Kazachstanu). Zabrano nam dokumenty od samochodu i paszporty. Nic nie pomagały tłumaczenia. Samochód chciano odstawić na parking milicyjny. Nasze przekonywania, iż wynika to z braku poinformowania na granicy o potrzebie ubezpieczenia i rejestracji nie skutkowały. Sytuacja stawała się groźna. Siedliśmy pod ścianą, To był chyba jedyny moment gdy w oczach Joli widziałem prawdziwy strach, ze mną było podobnie. Siedząc na podłodze patrzyliśmy na aparaturę do pobierania krwi. Much było na niej więcej niż na mięsie sprzedawanym na bazarze.

        Zagrożono nam więzieniem i bardzo wysokim mandatem. Byliśmy uparci, czekaliśmy wytrwale chyba 2 godziny. Zdążyłem nawet dzwonić do Polskiej Ambasady, ale bezskutecznie. Milicjant z emigracyjnej postanowił, iż pojedzie z nami do Ałma Aty, do centrali milicji. Ucieszyliśmy się, bo przynajmniej odzyskaliśmy dokumenty samochodu i moje prawo jazdy. Podczas drogi milicjant tłumaczył się, że takie są jego obowiązki, żebyśmy się nie denerwowali. Przez tę przejażdżkę spalił nam się wentylator chłodnicy. Wkręcił się w niego jakiś drut. Zmuszeni byliśmy potem jeździć po kraju, gdzie temperatura powietrza w cieniu sięga 50 st., z silnikiem chłodzonym tylko powietrzem i ogrzewaniem kabiny.

      W centrali kolejne tłumaczenie. 7 godzin w pomieszczeniu 2m x 2m, bez okien, bez picia, bez toalety, o jedzeniu nie wspominając. Stwierdzono po naszych wyjaśnieniach, że to nie my ponosimy odpowiedzialność za zaistniałą sytuację, ale firma "Luck Travel", która nas zaprosiła. Wezwano przedstawiciela firmy. Obciążono ich mandatem, którym z kolei firma chciała obciążyć nas, niby że rejestracja kosztuje 3500 tingów od osoby. Jak się okazało mandat opiewał na 7000 tingów, czyli dokładnie tyle ile nasza rejestracja. Oburzeni odmówiliśmy zapłaty. Ich żądania "szczerze wyśmialiśmy", ponieważ w Polsce kosztowało nas to ponad 1000 zł, a teraz jeszcze mieliśmy kłopoty z powodu ich niekompwtencji.

Po powrocie przyszedł czas na opowiadanie całego nieprzyjemnego zajścia. Kolacja, a po niej kolejny problem. Zaczęła się burza piaskowa z piaskiem wnikającym wszędzie. Całą noc dusiliśmy się w namiocie, oddychając przez zwilżone ręczniki. Rano miałem pokaleczone gałki oczne, wszędzie był piach. Musiałem 4 dni chodzić ze spuchniętymi oczami.        Był to pierwszy dzień odpoczynku po 16 dniach wyprawy. Woda w jeziorze krystaliczna i gorąca, plaża z miękkim piaskiem, aksamitne dno. Ale, że my długo nie wytrzymamy w jednym miejscu, na trzeci dzień ruszyliśmy dalej. Cel - Jezioro Ałakoł blisko chińskiej granicy. Wypoczywa tam większość ludzi z pd. Kazachstanu.        Ze względu na załamanie pogody na kolejny cel wybraliśmy stolicę Astanę. Przed Astaną sprawdziłem opony. Przednie miały już dość. W Astanie kupiliśmy nowe za około 90 zł sztuka. Produkcja rosyjska, ale jechało się na nich bardzo dobrze. Ich poprzedniczki wytrzymały 10 tys. km. Winę za to ponosi jazda po stepie, szorstkość asfaltów, wysoka temperatura i potem coraz wyższa prędkość. Piasek i szuter działał jak papier ścierny.

      Astana to jedna wielka budowa. Przybywa wieżowców, wielkich sklepów. Miasto bardzo się rozwija, pomaga mu w tym na pewno status stolicy Kazachstanu. Po drodze do Barawoj mijaliśmy lawety z samochodami, jedna za drugą. Na ulicach dominuje Audi, Mercedes i Subaru. Te marki przywożone są z Niemiec lub Litwy. Toyoty przywozi się z Arabii Saudyjskiej. Odnieśliśmy ponad to wrażenie, że w Kazachstanie rządzą na razie 2 marki samochodów: Toyota właśnie i Audi. Późnym popołudniem dotarliśmy do Barawoj. Oczywiście musieliśmy zapłacić za wjazd do Narodowego Parku. Barawoj to bardzo malownicze pasmo górskie z trzema dużymi jeziorami, z których 2 zagospodarowane są turystycznie. Drogi jak od "linijki", bardzo czysto (surowe kary za zaśmiecanie). Dużo turystów, wśród których przeważają Rosjanie. Ale widzieliśmy też dwie rodziny niemieckie. Polaków brak. Postanowiliśmy zostać tutaj dłużej i zregenerować siły przed powrotem do Polski.
      Po 3 dniach, gdy skóra domagała się już odpoczynku, postanowiliśmy pomału wracać w stronę Polski.

      23 lipca o godzinie 7.30 wjechaliśmy na granicę Kazasko-Rosyjską. Przejechaliśmy po Kazachstanie 7232km, a do domu mieliśmy jeszcze 4500km.

      Kazachowie dokładnie sprawdzili samochód. Wspomagali się dwoma Cocerspanielami, będącymi na "porządnym głodzie". Strona rosyjska była bardzo pomocna, ale załatwienie wszystkich papierów i opłat trwało prawie trzy godziny. Obowiązkowe ubezpieczenie na samochód 520 rubli, czasowy wjazd samochodu 60 rubli. Za ksero dokumentów pobierana jest opłata ustawowa 20 rubli od strony. Czyli w przeliczeniu prawie 3 zł. Coś niesamowitego, najdroższe ksero świata!

      Po przekroczeniu granicy za cel obieraliśmy Jekaterinburg - stolicę wschodniego Uralu. Chcieliśmy przez to wielkie miasto przejechać dlatego, ponieważ ciągle mieliśmy w naszym fiacie cinquecento uszkodzony wentylator chłodnicy. Przez samo miasto poruszamy się, to na luzie, to gasimy silnik na każdym skrzyżowaniu. Dzielnie sobie radzimy. Milicja również była pomocna i  pozwoliła nam stać na zakazie zatrzymywania.

      Przed nami Ural. Prawie 300 km wysokich gór, długich podjazdów. Dla nas troszeczkę stresu z powodu auta. Jedziemy tak, aby silnik miał odpowiednią temperaturę, wyprzedzamy, gdzie się da, a ruch niedzielny, jak na złość potwornie duży. Momentami temperatura silnika dochodzi do 115 st.. Na każdym zjeździe staramy się ją zbić. Najgorsze są roboty drogowe. Trzeba gasić silnik i ponownie zapalać. Tak często rozrusznika nigdy jeszcze nie używaliśmy. Przed jednym z dłuższych wzniesień, wyprzedzaliśmy na "ciągłej", jak wielu innych kierowców. Jak się potem okazało, skończyło się to na 2 godzinnym targowaniu łapówki u milicjantów. Zapłaciliśmy 200 rubli. Przez Ural jedzie się bardzo dobrze, chociaż stan nawierzchni nie jest wyśmienity. Rekompensatą są przepiękne widoki i mijane wsie o charakterystycznej zabudowie. Domki z drewnianych bali z ręcznie rzeźbionymi i malowanymi przedziwnymi motywami. Są to chatki jak z bajki i widać, że ludzie dbają o swoje domostwa.

      Przed nami Samara, jedno z większych miast rejonu. Z powodu zamknięcia mostu wjechaliśmy do centrum - jak się okazało, niepotrzebnie. To że jest znak zakazu nic nie znaczy. Zapytani milicjanci wysyłają nas na most, który podobno jest zamknięty, ale i tak wszyscy tam jadą. Most jest wielki, bo rzeka Samara również jest ogromna. Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie to, że na most wpuszczani są tylko miejscowi. Inni płacą łapówkę w wysokości 200 rubli. My się uparliśmy. Postanowiliśmy, że nie zapłacimy nic. Pan milicjant skierował nas na bok i kazał zawrócić. Odpowiedzieliśmy, że nie pojedziemy 400 km objazdem, jak i tak wszyscy jadą przez most. Utarczki trwały chyba godzinę. Milicjant stwierdził, że jedziemy pod zakaz wjazdu. My na to, że jak wszyscy mogą, to my też. Po chwili na naszych oczach ten sam "przepisowy" milicjant wziął łapówkę. Jego przełożony, widząc to, kazał nas przepuścić. I tak wjechaliśmy na most. 7 km w korku, poruszaliśmy się w żółwim tempie, czasem rozpędem na zgaszonym silniku (brak chłodzenia). Stosowaliśmy też maksymalne ogrzewanie, żeby oddać ciepło z układu chłodzenia. Skutkowało. A nam pot spływał litrami, bo na zewnątrz ponad 30 stopni, a my na 3 biegu ogrzewania. Ale opłacało się.

      23 km za Jelcem zostajemy unieruchomieni. Urywa się centralna łapa silnika. Dalsza jazda jest niemożliwa. Na pobliskim poście milicji szukamy pomocy. Milicjanci stwierdzają, że natychmiast musimy przepchnąć samochód pod posterunek, gdyż 20 minut po zmroku już go nie będzie. Jak się okazało jesteśmy w najniebezpieczniejszym rejonie Rosji. Straszna bieda, dużo bandytów, rekietnierzy. Widać to po uzbrojonych po zęby milicjantach (kałasznikow obowiązkowy). Spychamy samochód może z 400m, toczy się lekko, bo mamy z górki. Mija godzina, stoimy w miejscu. Milicjanci się zmieniają. Przyjeżdżają "Panowie", którzy bardziej przypominają opisywanych bandytów niż stróżów prawa. Jola prosi o pomoc. W odpowiedzi widzi znak podrzynanego gardła i wypowiedź: "Polaczki kaput!". Pojawia się pierwszy stres. Jedyna nadzieja w polskich kierowcach TIR-ów. I w tej chwili jakby spod ziemi wyrosły 2 TIR-y, a w nich Krzysiek (Renault Magnum) i Krzysiek (Mercedes Atego). PRAWDZIWY CUD!

      Chwila rozmowy, szybka decyzja: "holujemy was na chroniony parking w Jelcu, tam coś rano wymyślicie." Po 40 minutach jesteśmy na parkingu. Samochód jest unieruchomiony, ale przynajmniej jest bezpiecznie. Chwila rozmowy z Chłopakami, podziękowania i idziemy spać. Dla mnie osobiście spało się nad wyraz dobrze, ale to chyba było zmęczenie. Dodam tylko, że lina, na której ciągnęliśmy samochód, jak to Jola zauważyła, była cieńsza niż jej nitki dentystyczne. Ale wytrzymała!!!

Godzina 6:00 wita nas upał i wszechobecny kurz na parkingu. W drodze do toalety (?) zagadujemy z Mirkiem, polskim kierowcą. Okazał się bardzo miłym i pomocnym człowiekiem. Szybko dopija kawę i już rozpoznaje sytuację. Ma 1000 pomysłów na minutę. Budzi swoich 2 Kolegów Marka i Jurka. Chłopaki troszkę zaspani, ale szybko biorą się do roboty. Atmosfera jest podbudwująca i radosna. Zabieramy się za naprawę samochodu.       Po godzinie samochód jest sprawny, tzn. można nim jechać. Robimy pamiątkowe zdjęcia. Jest dobrze. Mirek stwierdził, że Jola gdyby była mężczyzną, mogłaby spokojnie jeździć TIR-em. Nazwali nas Partyzantami. Dlatego, bo jeszcze nie spotkali w swojej karierze tak młodych i odważnych ludzi, którzy by Cinquecento wybrali się do Kazachstanu, przejechali cały ten kraj i jeszcze dało im to tyle radości. Mirek powiedział mądre słowa: "Podróż czuje się wtedy, gdy coś się dzieje. Gdyby nic się nie stało, w ogóle nie poczulibyśmy, że jedziemy. Gdy trzeba pokombinować, szukać rozwiązania, aż chce się żyć."       Panowie niestety jechali na Litwę, więc po chwili pożegnania i sesji zdjęciowej rozjechaliśmy się. PANOWIE DZIĘKUJEMY!!! TO BYŁA PRZYJEMNOŚĆ WAS POZNAĆ!!!

      Po Rosji w drodze powrotnej przejechaliśmy 3206 km.

      Na granicy rosyjsko-ukraińskiej, obie strony bardzo życzliwie nas potraktowały. Rosjanie zapytali tylko, czy czegoś nie wywozimy i czy podobało nam się w Rosji. Zapraszali nas gorąco ponownie. Ukraińscy pogranicznicy z uśmiechem na ustach załatwili za nas wszelkie formalności. Nawet nie musieliśmy wysiadać z samochodu (niespotykane!).

      Nad rzeką Diesną spędziliśmy 2 dni, ale nagłe załamanie pogody sprawiło, że ruszyliśmy w drogę. Stan drogi po deszczu wyglądał nieciekawie. Wjechałem w głęboką kałużę. Uderzenie, głośny huk, samochód staje. To znak, że nasza łapa od silnika ponownie ma dość. Zaczyna znowu padać. Rozkładamy narzędzia, podnosimy samochód. Silnik wychylił się w tył, zablokował, nie można było go podnieść. Przejeżdżająca rodzina Ukraińców w białym Fiacie Ducato pyta: czy trzeba nam pomóc. Potwierdzamy, że tak. Z bagażówki wysiada 2 postawnych Panów: Serioża i Boria. Biorą się do roboty. Staram się im wytłumaczyć o co chodzi. Pokazują, że rozumieją i naprawią to. Pada stwierdzenie, że w aucie jest silnik 2 cylindrowy. Troszkę mnie to przeraża, bo dokładnie widać 4 kable do świec i same świece. Pan, który to mówi, w dodatku jest mechanikiem!?

      Naprawa posuwa się naprzód w momencie, gdy proponuję odkręcić łapę naprawić usterkę i ponownie ją przykręcić. Startuję delikatnie silnik, sądząc, że zablokowały się półośki gdy zgasiłem go na biegu. Pomaga. Silnik daje się swobodnie podnieść. Przykręcamy łapę. Skończone, można jechać.
      Rodzina gorąco zaprasza nas w gościnę do ich domu. Nie widzą innej możliwości. My stwierdzamy, ze i tak już dużo zabraliśmy im czasu. Nic to nie pomaga. Jedziemy na obiad. Jak się okazało bardzo obfity i uroczysty. Panowie rozlewają do szklaneczek ich miejscowy trunek. Samogon nazywa się Diesna, jak pobliska rzeka i ma ponad 60% mocy. Rano pchamy samochód. Jak się okazało padł rozrusznik. Miał już dość jak intensywnie wykorzystywaliśmy go wcześniej. Ze względu na brak sprawnego rozrusznika przyjdzie nam jeszcze pchać naszą "terenówkę" z 7 razy i przez całą granicę. Zasada jest jedna: stawać zawsze z górki. Ze względu na złą pogodę nie zatrzymujemy się po drodze. Jedynie w celu zatankowania paliwa.

      Na granicę w Korczowej wjechaliśmy wieczorem, około godz. 19:00. Kolejka liczyła 500 samochodów. Podeszło do nas dwóch wyrośniętych panów. Zaproponowali przejazd bez kolejki za 200 zł. Odmówiliśmy. Niemcy w większości przejeżdżają za łapówkę. Wygląda to tak, że zaraz przy szlabanie stoją stójkowi, trzymający miejsca. Gdy ktoś się zdecyduję zapłacić wpuszczają go zamiast siebie. Czekamy godzinę, dwie, cztery. Kolejka nie zmniejsza się. Do 4:00 przejechaliśmy może 200 metrów, a do terminala pozostał jeszcze kilometr. Zmorzył nas sen. O 6:30 pobudka. Sytuacja wygląda tak samo, stoimy tam, gdzie staliśmy. Kolejka jaka była, taka jest. Podjęliśmy szybką decyzję, jedziemy na przejście graniczne do Medyki oddalonej o 70 km. Minęła niecała godzina i zobaczyliśmy przejście graniczne, które świecio pustkami.

      Po Ukrainie w drodze powrotnej przejechaliśmy 981 km.

      Na granicy jeszcze tylko pchnąć samochód i w stronę domu. Drogi jakby idealne. Tylko co z tego, jak na naszych twarzach smutek i chęć powrotu w nasze ulubione azjatyckie strony. W naszej części Europy nie ma już tylu niekonwencjonalnych miejsc, nie skażonych zgiełkiem cywilizacji.

      Przez 36 dni podróży pokonaliśmy dystans 15 678km. Wytrzymaliśmy my, wytrzymał samochód!!!


WYPRAWA W LICZBACH:
36 dni - czas trwania wyprawy
15 903 km - całkowita pokonana odległość
500 km - odległość pokonana w Polsce
3778 km - odległość pokonana przez Ukrainę
4393 km - odległość pokonana przez Rosję
7232 km - odległość pokonana w Kazachstanie

Ukraina: średnia cena paliwa 2,90 hrywny/litr (PB95) = 1,89 zł
Rosja: średnia cena paliwa 14 rubli/litr (PB95) = 1,90 zł
Kazachstan: średnie cena paliwa 60 tingów/litr (PB96) = 1,65 zł
58 tingów/litr (PB95) = 1,59 zł
54 tingi/litr (PB93) = 1,48 zł
47 tingów/litr (PB80) = 1,29 zł

USTERKI POJAZDU:
1500km - urwany zderzak tylni
3000km - kierunkowskaz przedni prawy (spalona żarówka)
3547km - pęknięty łącznik elastyczny wydechu (plecionka)
6400km - rozbity klosz reflektora prawego
7800km - spalony wentylator chłodnicy
10000km - wymiana przednich opon na nowe (w Polsce założone były nowe Matador MP12 165/65R13)
14000km - urwana łapa centralna silnika

powrót na początek ^